देशातील सर्वात श्रीमंत महानगरपालिका असलेल्या मुंबई महानगरपालिकेच्या निवडणुकीचा निकाल लागला असला, तरी खरा सस्पेन्स अजून बाकी आहे. कोणत्या पक्षाकडे किती संख्याबळ आहे हे स्पष्ट झाले असले, तरी मुंबईच्या महापौरपदाच्या खुर्चीवर कोण बसणार? हे मात्र 22 जानेवारीला सकाळी 11 वाजता मंत्रालयात होणाऱ्या आरक्षण सोडतीनंतरच स्पष्ट होईल.
राजकीय समीकरणे: कोणाचे पारडे जड?
मुंबई महापालिकेच्या २२७ जागांच्या निकालात भाजपने ८९ जागांसह मुसंडी मारली आहे. मात्र, सत्ता स्थापनेसाठी ११४ या मॅजिक फिगरची गरज आहे. सद्यस्थितीतील पक्षीय बलाबल खालीलप्रमाणे आहे:
महायुतीची स्थिती: भाजप (८९) + शिंदे गट (२९) = ११८. तांत्रिकदृष्ट्या महायुती बहुमताच्या आकड्याच्या पुढे आहे. मात्र, फोडाफोडीच्या भीतीने मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी आपल्या सर्व नगरसेवकांना वांद्रे येथील एका अलिशान हॉटेलमध्ये ठेवले आहे.
पक्ष : जागा
भाजप ८९
शिवसेना (ठाकरे गट) ६५
शिवसेना (शिंदे गट) २९
काँग्रेस २४
एमआयएम (MIM) ०८
मनसे ०६
२. ठाकरेंचे ‘हुकूमाचे एक्के’: एसटी आरक्षणाची चर्चा
आरक्षण सोडतीपूर्वीच राजकीय वर्तुळात एक मोठी चर्चा रंगली आहे. मुंबईत अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गासाठी २ जागा राखीव होत्या आणि या दोन्ही जागांवर उद्धव ठाकरेंच्या शिवसेनेने विजय मिळवला आहे. प्रभाग ५३ (आरे कॉलनी): येथून ठाकरेंचे जितेंद्र वळवी यांनी शिंदे गटाच्या उमेदवाराचा पराभव केला. प्रभाग १२१ : येथून ठाकरेंच्या उमेदवार प्रियदर्शनी ठाकरे यांनी विजय मिळवला आहे.
समीकरण काय?
जर २२ जानेवारीच्या सोडतीत मुंबईचे महापौरपद ‘अनुसूचित जमाती’ प्रवर्गासाठी राखीव निघाले, तर भाजप किंवा शिंदे गटाकडे या प्रवर्गातील एकही नगरसेवक नसल्याने मोठी अडचण होऊ शकते. अशा वेळी उद्धव ठाकरेंचा ‘देवाची इच्छा असेल तर महापौर आपलाच होईल’ हा शब्द खरा ठरू शकतो.
‘देवा’च्या इच्छेवरून राजकीय टोलेबाजी
महापौरपदावरून उद्धव ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्यात शाब्दिक युद्ध सुरू झाले आहे. उद्धव ठाकरे म्हणाले की, “देवाची इच्छा असेल तर महापौर आपलाच असेल.” (त्यांच्याकडे असलेल्या दोन ST उमेदवारांच्या जोरावर त्यांनी हे विधान केल्याचे मानले जाते.)
देवेंद्र फडणवीस काय म्हणाले?
“देवाच्या मनात म्हणजे माझ्या मनात नव्हे, तर साक्षात देवानेच ठरवलंय की महापौर महायुतीचाच होईल.”
२२ जानेवारीची सोडत का महत्त्वाची?
नगरविकास विभागाने २९ महापालिकांच्या महापौरपदाच्या आरक्षणाची सोडत २२ जानेवारीला जाहीर केली आहे. मुंबईच्या बाबतीत खालील शक्यता असू शकतात.
खुला प्रवर्ग : भाजपचा महापौर होण्याची शक्यता अधिक. ओबीसी/महिला/एसटी/एससी: यापैकी कोणतेही आरक्षण निघाल्यास गणिते बदलू शकतात. विशेषतः एसटी आरक्षण निघाल्यास उद्धव ठाकरे किंगमेकर ठरू शकतात.
५. ‘रिसॉर्ट पॉलिटिक्स’ आणि फोडाफोडीची भीती
निकालात कोणालाही स्पष्ट बहुमत मिळाले नसल्याने अपक्ष आणि लहान पक्षांना मोठी किंमत आली आहे. एकनाथ शिंदे यांनी आपले २९ नगरसेवक हॉटेलमध्ये हलवल्याने मुंबईत पुन्हा एकदा ‘रिसॉर्ट पॉलिटिक्स’ पाहायला मिळत आहे. २२ जानेवारीच्या सोडतीनंतर ही चुरस अधिक वाढण्याची शक्यता आहे.
